| Kiel Ni Traktas Novulojn? | How Do We Treat Newbies? |
||
| Mi ankaŭ pasias pri tradicia arkpafado. Mi renkontis nur tri aliajn esperantistojn tutmonde kiuj estas ankaŭ arkpafistoj, tial la plejmulto el vi ne trovos ĉi tiun blogon interesan. Sed mi petas ke vi daŭru legi, ĉar la blogo ne pritemas arkpafadon. Ĝi temas pri la lernado de novaj kapabloj. |
|
||
| Je la unua kaj tria dimanĉo ĉiumonate ekde februaro ĝis novembro, la loka arkpafada klubo gastigas komunuman provizadon de servo. Homoj estas bonvenaj veni al nia arkpafejo kaj ni provizas la ekipaĵon kaj la instruadon, kaj foje kvin dek – ses dek homoj venas. Pli homoj venas post la publikigo de ĉefaj filmoj kiuj rubikas popularajn arkistojn kiel Robin Hood kaj Legolas. Ni metas arkon via mano, kaj segon en la alia, kaj komencas la penigan procezon de isntruado. | On the first and third Sunday of every month from February to November, the local archery club hosts a community outreach. People are welcome to come to our range and we supply the gear and the instruction, and sometimes we get fifty or sixty people at a time. We get more people after the release of major motion pictures that feature popular archers like Robin Hood and Legolas. We put a bow in your hand, an arrow in the other, and begin the laborious process of instruction. | ||
| Mi havas kelkajn skatolojn da arkpafadaj trofejoj, tial ne estas ĉiame facile por esti pacienca pri komencantoj. Kiam iu fuŝopalpas pafon milfoje, la kolero ekaltiĝas. Ĉion dirite, ĉi tiu estas la plej simpla afero. Homoj jam uzis arkpafadon dum dekmiloj da jaroj. Ĉi tiuj geknaboj povas teni ĝuste enmense la diversajn regulojn por Labirintoj kaj Drakoj, sed ili ne povas memori kiel teni arkon de unu pafo ĝis la sekvanta. | I have several boxes full of archery trophies, so it’s not always easy to be patient with newbies. When somebody fumbles a shot for the umpteenth time, the ire will start to rise. After all, this is a simple as it gets. Humans have used archery for tens of thousands of years. These kids can keep straight in their mind all of the various rules for Dungeons and Dragons, but they can’t remember how to hold a bow from one shot to the next. | ||
| Ni multe okupiĝas serĉante sagojn en la greso kaj arbustoj. | We spend a lot of time looking for arrows in the grass and bushes. | ||
| Hodiaŭ estis malnorme malmulto de komencantoj, kaj la plejmulto da ili estis plenkreskuloj. Kun iliaj plibona movsento, plenkreskuloj lernas plifacile. Pro ili postulas minimuman kontroladon, mi provis eksperimenton. Mi, kiel dekstrula arkisto, prenis livmanan arkon. | Today we had an uncharacteristically low turn out, and most of them were adults. With their finer kinesthetic sense, adults are far easier to teach. Since they required minimal supervision, I tried an experiment. I, a right-handed archer, picked up a left-handed bow. | ||
| Pafi malĉefmane arkon malsamas ĵeti malĉefmane pilkon. Pafante sagon el arko, la du ambaŭflankaj duonoj de onies korpo faras du tre malsamajn agadon. Provante celi livmanan arkon, mi trovis ke la du flankoj de mia cerbo ne havis ian ideon kiel fari rolinverse la necesan taskojn. Estis tre kurioze por ne nur ordoni la fingrojn liberigu la ŝnureton, sed ankaŭ diri ilin KIEL liberigi la ŝnureton. “Liberigu la ŝnureton malstreĉante la fingrojn,” mi diris min. Kaj eĉ tiu malgranda ago estis nekredebla malgracia. Mi devis provi trifoje antaǔ mi povis trafi la pajlfaskon 20 metrojn for. | Shooting a bow with your off hand is not the same as trying to throw a ball with your off hand. When shooting an arrow from a bow, the two bilateral halves of one’s body are doing two very different things. Trying to aim a bow left-handedly, I discovered that the two sides of my brain had no idea how perform the necessary tasks when the roles were switched. It was very odd to not only tell my left fingers to release the string, but HOW to release the string. “Release the string by relaxing the fingers.” I told myself. And even that small act was incredibly awkward. It took three tries before I could even hit the bail of straw 20 meters away. | ||
| Mi trovis kunsenton kaj renovigan paciencon por novuloj. Ĉi tiu eksperimento certigis enmense la kvanton de procezado okazanta en la cerbo de arkisto dum la ŝajne simplaj taskoj de arktirado kaj sagcelado. Se vi faras tion milionofoje, la procezado estas simpla kaj integrigita. Tamen, dum la unuaj cent faradoj, la komencanto povas esti superfortita. Mi ofte diras la altnivelajn studentojn, “Estas milionoj da etaĵoj por lerni pri arkpafado.*” Mi ne antaŭe konsciis kiel malfacilega tio povus esti por la komencanto. | I found sympathy and renewed patience for newbies. This experiment drove home the amount of processing that goes on inside the archer’s brain during the seemingly simply task of drawing the bow and aiming the arrow. If you do it a million times, the processing is simple and seamless. But for the first hundred or so times, the beginner can become easily overwhelmed. I often tell my advanced students, “There are a million little things to learn about archery.*” I never realized how daunting this could be for somebody who is just starting. | ||
| Kiel ĉi tiu temo rilatas al Esperanto? Ŝajne, la plejmulto de esperantoparolantoj estas komencantoj, ĉu ne? Kiomfoje ĉiutage iu skribas, “Mi estas komencanto” ĉe Lernu.net kaj eĉ ĉe Facebook? | How does this relate to Esperanto? Doesn’t it sometimes seem that the vast majority of esperanto speakers are beginners? How many times a day does somebody post “Mi estas komencanto” at Lernu.net or even on Facebook? | ||
| Tiom, kiom ni volas instigi novulojn, ili vere ne estas interesaj, kaj tio ne estas ilia misfaro. Ili povas fari bazajn frazojn, sed ne havas la lertecon por diskuti ion substancan. | As much as we want to encourage the newbies, they are simply not very interesting, and that’s not their fault. They can construct basic sentences, but they don’t have the skill to discuss anything of substance. | ||
| Ni emas seninteresiĝi pri novuloj. Ni enuigiĝas pri ili. Ni ne povas kompreni kial ili pensas, ke la korelativoj estas tiom malfacila por lerni. Bedaŭrinde, mankas livmanan esperanton. Ni devas klopodi trovi kaj nutri komencantojn. Ili faris la penon por trovi nin, kaj nun ni devas alporti ilin enfrataren, kaj ni devas esti pacientaj. | We tend to lose interest in beginners. We get bored with them. We can’t understand why they think the correlatives are so difficult to learn. Unfortunately, there isn’t any left-handed esperanto. We have to make an effort to find and nurture beginners. They have made the effort to find us, and now we need to bring them into the fold and we have to be patient. | ||
| *Krom se vi lernas per moderna kompundarko, tiuokaze la komparo estas ne debatinda. | *Unless you’re learning on a modern compound bow, in which case the comparison is moot. |
Archive for 'Esperanto Language'
Kiel Ni Traktas Novulojn? / How do We Treat Newbies
Posted on 23. Sep, 2010 by Andrea Monticue in Double Language (EN-EO) Posts, Uncategorized
Esperanto kaj la Interreto // Esperanto and the Internet
Posted on 16. Aug, 2010 by Andrea Monticue in Double Language (EN-EO) Posts, Esperanto Language, internet
|
|||||
| La interreto, kiel ni konas ĝin, ne ekzistis, tial mi lernis esperanton per libroj aĉetitaj de ELNA (la Esperanta Ligo de Norda Ameriko, nune konata kiel Esperanto-USA). Unu estis Step by Step in Esperanto, de Montague C. Butler, kaj la akompananta esperanta-angla vortaro. | The Internet as we know it didn’t exist, so I learned Esperanto by purchasing a couple of books from ELNA (the Esperanto League for North America, now called Esperanto-USA). One was Montague C. Butler’s Step by Step in Esperanto, and his accompanying Esperanto-English dictionary. |
||||
| Mi aliĝis la organizon ELNA kaj ricevis ĉiumonatan novaĵleterojn presitajn per mimeografo. La novaĵleterojn enhavis sekcion por anoncoj deVolas Korespondi. | I joined ELNA and received monthly newsletters that were printed by mimeograph. The newsletters had a section of Volas Korespondi announcements. | ||||
| Mi komencis korespondi kun homoj en Pollando, postulante ses semajnoj por la leteroj veturi rondvojaĝe. Unu letero veturis dum tri monatoj ĝis ĝi atingis amikon en Vroclavo, kaj ni ŝercis, ke la CIA perdigis sian solan esperantan vortaron, kaj devis atendi por akiri alian de ELNA. | I started corresponding with people in Poland, and it took six weeks for letters to make the round trip. One letter took three months to get to my friend in Wrocław, and we joked it was because the CIA lost its only Esperanto dictionary, and had to wait to get another one from ELNA. | ||||
| Tiam venis CompuServe, kaj mi povis finfine interkomuniki vertempe kun alia esperantisto, diskutante ĉu la vorto devus esti aŭ “komputero” aŭ “komputilo.” | Along came CompuServe, and I was finally able to communicate in real time to another esperantist, having arguments about whether the word should be komputero or komputilo. | ||||
| Mimemore, Beagle Bros eldonis la unuan komerce haveblan esperantan tiparon, kvankam ili antaŭe eldonis ilon por redakti tiparojn, per tio ni povus krei la proprajn. Tamen, ne en la interreto. Tie, ni devis uzi la x-metodon. | Beagle Bros published the first commercially available Esperanto font that I know of, though they had previously published a utility for editing fonts so that we could create our own. But not in the internet. There, we had to use the x-method. | ||||
| Esperantaj grupoj aperis aparte ĉe ĉiu publika servofirmo tia kiel CompuServe, AOL, Genie kaj Prodigy, kvankam kun multe da interkovrita membraro. Finfine, ĉiu servofirmo povis interkonekti, kaj ĉiuj povis retumi. Kvankam, ni devis ankoraŭ sendi paperajn leterojn al orienta Eŭropo. | Esperanto groups appeared separately on all the public services like CompuServe, AOL, Genie and Prodigy, though with considerable overlaping membership. Eventually, all of the services were able to connect to each other, and everyone was able to surf the web. Though we still had to send paper letters to eastern Europe. | ||||
| Hodiaŭ, ĉiu uzas la interreton, kaj multo jam estis skribita pri kiel la Reto helpis revigligi esperanton. | Today, everybody is on the internet, and much has been written about how the Net has help revive Esperanto. | ||||
| Ni povas lerni esperanton, trovi vortsignifojn, elŝuti tiparojn, partoprenti surretajn grupon, trovi komputiloamikojn tra la tuta mondo, kaj akiri esperante la novaĵon. Ni povas gugli esperante, kaj estas 130 mil artikoloj esperantaj ĉe Vikipedio. Ĉiu ĉefa sociareto, tia kiel Facebook kaj Ipernity, ofertas esperanton kiel lingvo-opcio. Laŭ mia kalkulo, estas aparte pli ol 3700 blogoj pri aŭ en esperanto ĉe WordPress. Kaj vi devus kontroli la esperantan grupon ĉe Dua Vivo. | We can learn esperanto online, look up words, download fonts, participate in online groups, find computer-pals all over the world and get the news in Esperanto. We can Google in Esperanto, and there are 130 thousand articles in Esperanto at Wikipedia. All of the major social networks like Facebook and Ipernity offer Esperanto as a language option. By my count, there are more than 3700 blogs in or about esperanto at WordPress alone. And you should check out the esperanto group at Second Life. | ||||
| Estis iom da plendoj, ke membreco en lokaj esperantaj kluboj malpliĝas, kaj mi kredas ke ĉi tio estas ĉar homoj ne plu bezonas ilin. Ni povas enretiĝi kaj trovi grupojn kiuj plenumas niajn specifajn bezonojn. Estas esperantaj religiaj grupoj, politikaj grupoj, gejaj grupoj, bicikladaj grupoj, sciencfikciaj grupoj, kaj mutle pli. La celo de esperantistoj, malgraŭ cio, estas renkonti homojn kiuj ne estas lokuloj. | There have been complaints that membership in local esperanto clubs is decreasing, and I believe this is because people no longer need them. We can go online and find groups that are more specific to our needs. There are esperanto relgious groups, political groups, gay groups, bicycling groups, science fiction groups, and many more. The aim of esperantists, after all, is to meet people who aren’t local. | ||||
| Kaj, la afero nur ekkomenciĝas. | And it’s just getting started. | ||||
Esperanto kaj Politiko / Esperanto and Politics
Posted on 22. Jul, 2010 by Andrea Monticue in Double Language (EN-EO) Posts, Esperanto Language, Uncategorized
| Per iliaj karaktero homoj estas sociaj kaj politikaj estaĵoj. Neeblas ke pli ol unu homo asociĝi senpolitike. Esperantistoj estas certe nenia escepto. | Humans by their nature are social and political creatures. It’s impossible for more than one person to form an association without politics. Esperantists are certainly no exception.
|
|
| Unu apartaĝo de Esperanto, kiu distingas ĝin de multe da aliaj konstruitaj lingvoj kiuj provis plenumi la bezonon por internacia lingvo, estas ke neniu posedas ĝin. D-ro Zamenhof rezignis regadon de la lingvo fondinte la fundamenton. Iu, kiu volas lerni ĝin rajtas uzi ĝin. Ĉi tiu klare kontrastas kun, instance, Volapuko. La kreinto, Johann Schleyer, insistis ke li reteni la proprietajn rajtojn de la lingvo, kaj refuzis permesi ŝanĝojn. Estis skismo en la movado, kaj la lingvo malviglis. Hodiaŭ, la vorto Volapuko estas esperanta slango por sensenco. Nek unu sola persono, nek lando nek registaro nek korporacio regas esperanton, kaj ĝi viglis. | One aspect of Esperanto that sets it apart from many of the other constructed languages that tried to fill the need for an international language is that it doesn’t belong to anybody. Dr. Zamenhof gave up control of the language after setting up the fundamentals. Anybody willing to learn it is welcome to use it. This is in sharp contrast to, for instance, Volapük. Its creator, Johann Schleyer, insisted on keeping proprietary rights to the language, and refusing to allow any changes. This lead to a schism in the movement and the language languished. Today, the word Volapuko is an Esperanto slang word for nonsense. No one person or country or government or corporation controls Esperanto, and it has flourished.
|
|
| Kiam homoj enlistigas la avantaĝojn de esperanto al etnaj lingvoj kiel interkultura pontolingvo, unu el tiu listo estas ke esperanto estas politike kaj kulture neŭtrala. Tamen, tiu neŭtraleco problemiĝis en Eŭropo antaŭ mondmilito du. | When people count off the advantages of Esperanto over ethnic languages as an intercultural bridge language, one of them is that it is politically and culturally neutral. But this very neutrality became a problem in Europe before World War II.
|
|
| Veras, ke mi renkontis esperantistojn de ĉiu politika standardo. Tamen, la lingvo ŝajne pli allogas homojn de specifaj pensmanieroj. Homoj kiuj havas tutmondan vidpunkton de la homaro kaj la tero, homoj kiuj kredas ke niaj samaĵoj estas pli gravaj ol la diferencoj, homoj kiuj interesiĝas pri universalaj idealoj, homoj kiuj pensas pri la planedo kaj specio anstataŭ nacio kaj partio – Tiaj homoj trovas ke la lingvo plej utilas. Estis tiaj homoj, kiuj Hitler kaj Stalin konsideris esti minaco al la reĝimoj. | While I have met esperantists of every conceivable political stripe, it seems to appeal more to certain mindsets. People with a global view of humanity and the earth, people who tend to see our similarities as being more important than our differences, people who are interested in universal ideals, people who think in terms of a planet and a species instead of a nation or a political party – these are the kinds of people who find the language most useful. And these are the people who were considered a threat to the regimes of Hitler and Stalin.
|
|
| En 1921, Eugène Adam, uzante la pseŭdonimon Eugène Lanti, fondis la organizon Sennacieca Asocio Tutmonda kiel organizaĵo de la Laborista Esperanto Movado kiu travivas hodiaŭ kiel organizo kiu subtenas socialisman, pacan, laborsindikatan, kontraŭnaciistan, feministan kaj ekologiajn agadojn tutmondajn. Ĉi tiu certe ne estas politike neŭtrala organizo, sed post nur dek jaroj la membreco jam kreskis ĝis proksimume 6500 homoj en 42 landoj kaj fariĝis Esperantan triumfon. | In 1921, Eugène Adam, using the pseudonym Eugène Lanti, founded the Sennacieca Asocio Tutmonda (Worldwide Association without Nations) as an organization of the Workers’ Esperanto Movement which survives today as an organization which promotes socialist, peace, trade union, anti-nationalist, feminist and environmental activities which span the world. This is far from a politically neutral organization, but in just ten years it boasted a membership of about 6500 people in 42 countries and became an Esperanto success story.
|
|
| La Nazia reĝimo komencis subpremon de Esperanto en 1933, kaj en 1935 Bernhard Rusto, Germana Ministro pri Scienco, Edukado kaj Publika Edukado, malpermesis la publikan instruadon de Esperanto, dirinte ke ĝi kondukus al “malfortigo de esencaj valoroj de la nacia karaktero”. Ĉi tiu poste estigis la areston kaj ekzekuton de esperantistoj tra Eŭropo. | Then the Nazi regime began a suppression of Esperanto in 1933, and in 1935 Bernhard Rust, German Minister for Science, Education and Public Education, banned the teaching of Esperanto in public schools, saying it would lead “to weakening of the essential values of national character.” This eventually lead to the arrest and execution of esperantists across Europe.
|
|
| La libro de Ulrich Lin, La Danĝera Lingvo; Studo pri la persekutoj kontraŭ Esperanto, priparolas problemojn pri cenzuro en Hitlera Germanio kaj Sovetunio, kie estis deklarita ke Esperanto estas la lingvo de la malamikoj: laboristoj, komunistoj, pacifistoj, kosmopolitismoj, kaj la burĝoj. | Ulrich Lins’ book, La Danĝera Lingvo; Studo pri la persekutoj kontraŭ Esperanto, (The Dangerous Language; A study about the persecution against Esperanto) describes problems with censorship in Hitler’s Germany and the Soviet Union, where it was declared that Esperanto is the language of the enemies: laborists, communists, pacifists, cosmopolitanites, and the bourgeois.
|
|
| Samtempe en Japanio, la registaro aktive malinstigita kaj eĉ persekutis esperantistojn, komparante ilin al akvomelonoj, “– verdaj (koloro de Esperanto) ekstere sed ruĝaj (Komunistaj) enterne.” | At the same time in Japan, the government actively discouraged and even persecuted Esperanto speakers, likening them to watermelons, ” — green (a color associated with Esperanto) on the outside but red (Communist) on the inside.”
|
|
| En la 21a jarcenta mondo, politika uzado de Esperanto ankoraŭ estas trovita ĉe la maldekstro. Porokaze ĉe la ekstrema maldekstro. Krom la Sennacieca Asocio Tutmonda, ankaŭ la Asocio de Verduloj Esperantistaj, basita germanie, kiu uzas Esperanton por unuigi verdulojn (sence de ekologio) tutmondajn, kiu interesiĝas ĝas pri socia, ekonomia kaj ekologia progreso; kaj la Internacia Komunista Esperantista Kolektivo. | In the 21st Century world, political use of Esperanto is still mostly on the left. Sometimes way on the left. Aside from Sennacieca Asocio Tutmonda, there is also the Asocio de Verduloj Esperantistaj (Association of Esperantist Green-people) based in Germany, which uses Esperanto to unite Green (in the environmental sense) people around the world who are interested in social, economic and environmental progress; and the Internacia Komunista Esperantista Kolektivo. (International Communist Esperantist Collective.)
|
|
| Ekzemplo de la uzado de Espoeranto de la politika deksto troviĝas en Japanio. En 2008, la G-8 (forumo por la registaroj de ok nacioj: Francio, Germanio, Italio, Japanio, Unuiĝinta Reĝlando, Kanado, Rusio kaj Usono) okazigis la kunvenon en Hokkajdo. Kontraŭ-tutmondigaj aktivistoj, korpe de la Libera Esperanto-Asocio en Hokkajdo, organizis protestojn kontraŭ la G-8, batalante tion, kion ili nomigis “nov-liberalismon.” La grupo atentigas, ke kontraŭ-tutmondigo ne egalas izoladon, kaj ili uzas Esperanton por komuniki kun aliaj kontraŭ-tutmondiguloj tramondaj. Oni povas esti partoprenanta membro de la mondokomunumo senrezignante la kulturan kaj nacian identecon, kaj senkapitulacante regon de lokaj ekonomiaj kaj ekologiaj aferoj. | We can find an example of the use of Esperanto by the Right in Japan. In 2008, the G8 (a forum for the governments of eight countries: France, Germany, Italy, Japan, the United Kingdom, Canada, Russia and the United States) held their summit in Hokkaido. Anti-globalization activists in the form of the Libera Esperanto-Asocio en Hokkajdo (Esperanto Association for Freedom in Hokkaido) organized anti-G8 protests, fighting what they term “neo-liberalism”. They point out that anti-globalization is not the same thing as isolation, and they use Esperanto to communicate with other anti-globalization activists all over the world. It’s possible to be a participating member of the world community without giving up one’s cultural and national identity, and without surrendering control over local economic and environmental issues.
|
|
| Malakceptante la anglan kiel internacia lingvo, la grupo ankaŭ usas Esperanton malrespektante aŭtoritaton, dirante, “Rigardu! Ni ne bezonas vian anglolingvon!” | Rejecting the use of English as an international language, they also use Esperanto as a way to stick it to tha man, saying, “See! We don’t need no stinking English!” | |
| Esperanto jam estis parto de mondaj politikoj kaj historio dum la antaŭaj cent jaroj. Neniu aliaj konstruita lingvo povas pretendi tion. | Esperanto has been a part of world politics and history for the last hundred years. No other constructed language can make this claim. | |